Przed rozpoczęciem leczenia paradontozy dentysta musi dokładnie ocenić stan dziąseł, kości oraz tkanek utrzymujących zęby. Sama obecność krwawienia czy odsłoniętych szyjek zębowych nie wystarcza do postawienia pełnej diagnozy. Konieczne są badania kliniczne i radiologiczne, które pozwalają określić stopień zaawansowania choroby oraz dobrać właściwą metodę terapii.

Sprawdź ➡ leczenie paradontozy Łódź!

Wywiad medyczny i stomatologiczny

Pierwszym etapem diagnostyki jest szczegółowy wywiad. Dentysta pyta o czas trwania objawów, krwawienie dziąseł, ruchomość zębów, nieprzyjemny zapach z ust, wcześniejsze leczenie periodontologiczne oraz codzienną higienę jamy ustnej.

Znaczenie mają również choroby ogólne i przyjmowane leki. Cukrzyca, palenie tytoniu, zaburzenia odporności, stres oraz niektóre leki mogą zwiększać ryzyko rozwoju i szybszego postępu paradontozy. Lekarz może także zapytać o występowanie chorób przyzębia w rodzinie, ponieważ podatność na ich rozwój bywa częściowo uwarunkowana genetycznie.

Badanie dziąseł i całej jamy ustnej

Podczas badania klinicznego dentysta ocenia kolor, kształt i napięcie dziąseł. Zwraca uwagę na obrzęk, zaczerwienienie, cofanie się dziąseł, obecność płytki bakteryjnej i kamienia nazębnego oraz ewentualną wydzielinę ropną.

Sprawdzany jest również stan zębów, wypełnień, koron i mostów. Nieszczelne uzupełnienia protetyczne lub nieprawidłowo wykonane wypełnienia mogą utrudniać oczyszczanie przestrzeni międzyzębowych i sprzyjać odkładaniu się biofilmu bakteryjnego.

Sondowanie kieszonek dziąsłowych

Jednym z najważniejszych badań przed leczeniem paradontozy jest sondowanie periodontologiczne. Dentysta lub periodontolog wprowadza cienką, wyskalowaną sondę pomiędzy ząb a dziąsło i mierzy głębokość kieszonek przyzębnych.

W zdrowym przyzębiu szczelina dziąsłowa jest płytka. Pogłębione kieszonki mogą świadczyć o utracie przyczepu tkanek otaczających ząb i rozwoju zapalenia przyzębia. Pomiar wykonuje się zazwyczaj w kilku punktach wokół każdego zęba, aby dokładnie określić rozmieszczenie zmian.

Podczas sondowania lekarz sprawdza również, czy pojawia się krwawienie. Krwawienie po delikatnym wprowadzeniu sondy jest jednym z objawów aktywnego stanu zapalnego.

Ocena utraty przyczepu łącznotkankowego

Sama głębokość kieszonki nie zawsze pokazuje rzeczywisty stopień zniszczenia przyzębia. Dlatego dentysta ocenia także położenie brzegu dziąsła i oblicza poziom utraty przyczepu klinicznego.

Badanie pozwala ustalić, jak duża część tkanek utrzymujących ząb została uszkodzona. Jest ono szczególnie ważne w przypadku recesji, czyli cofnięcia dziąseł, ponieważ kieszonka może być stosunkowo płytka mimo znacznej utraty podparcia zęba.

Ocena krwawienia, płytki nazębnej i stanu zapalnego

Przed rozpoczęciem leczenia dentysta może sporządzić wskaźnik krwawienia oraz wskaźnik płytki bakteryjnej. Badania te pokazują, jaka część powierzchni zębów jest pokryta biofilmem i w ilu miejscach dziąsła reagują krwawieniem na sondowanie.

Wyniki pomagają ocenić aktywność stanu zapalnego oraz skuteczność domowej higieny. Bez odpowiedniej kontroli płytki bakteryjnej leczenie paradontozy jest mniej skuteczne, a ryzyko nawrotu choroby pozostaje wysokie.

Badanie ruchomości zębów

Paradontoza może prowadzić do stopniowej utraty kości wyrostka zębodołowego, a w konsekwencji do rozchwiania zębów. Dentysta sprawdza ruchomość każdego zęba i określa jej stopień.

Badanie pomaga ocenić rokowanie oraz zaplanować dalsze postępowanie. W niektórych przypadkach konieczne jest czasowe unieruchomienie zębów, korekta zgryzu lub bardziej zaawansowane leczenie periodontologiczne.

Ocena furkacji w zębach wielokorzeniowych

W zębach trzonowych i niektórych przedtrzonowych dentysta bada okolice rozwidlenia korzeni, nazywane furkacjami. Utrata kości w tych miejscach może znacznie utrudniać oczyszczanie i wpływać na rokowanie zęba.

Do badania wykorzystuje się specjalną sondę furkacyjną. Pozwala ona określić, jak głęboko proces chorobowy objął przestrzeń między korzeniami.

Badanie zgryzu i przeciążeń zębów

Dentysta ocenia sposób kontaktowania się zębów podczas zaciskania szczęk i wykonywania ruchów żuchwy. Nieprawidłowe kontakty zgryzowe nie są bezpośrednią przyczyną paradontozy, ale mogą nasilać ruchomość zębów już osłabionych przez utratę kości.

W razie potrzeby lekarz sprawdza również oznaki zgrzytania lub zaciskania zębów, takie jak starcie szkliwa, pęknięcia zębów czy napięcie mięśni żucia.

Zdjęcia rentgenowskie

Badanie radiologiczne pozwala ocenić poziom kości otaczającej korzenie zębów. Na zdjęciach dentysta sprawdza zakres i charakter zaniku kości, obecność kamienia poddziąsłowego, zmiany w okolicy korzeni oraz inne nieprawidłowości mogące wpływać na leczenie.

Najczęściej wykonuje się zdjęcia punktowe lub skrzydłowo-zgryzowe. W bardziej rozległych przypadkach pomocne może być zdjęcie pantomograficzne. Tomografia stożkowa CBCT jest zlecana tylko wtedy, gdy potrzebna jest dokładniejsza, trójwymiarowa ocena wybranych struktur.

Zdjęcie rentgenowskie nie pokazuje aktywności zapalenia, dlatego jego wynik zawsze należy interpretować łącznie z badaniem klinicznym i pomiarami kieszonek.

Dodatkowe badania w wybranych przypadkach

Nie każdy pacjent wymaga badań dodatkowych. Dentysta może jednak zalecić konsultację lekarską lub badania laboratoryjne, gdy podejrzewa, że przebieg choroby jest związany ze stanem ogólnym organizmu.

Dotyczy to zwłaszcza osób z objawami niewyrównanej cukrzycy, zaburzeniami odporności, nietypowo szybkim postępem choroby albo zaawansowanym zapaleniem przyzębia występującym w młodym wieku. W wybranych przypadkach wykonuje się również badania mikrobiologiczne, jednak nie są one rutynowo potrzebne przed każdym leczeniem paradontozy.

Jak badania wpływają na plan leczenia paradontozy?

Na podstawie zebranych wyników dentysta określa rozległość i stopień zaawansowania choroby, ocenia ryzyko jej dalszego postępu oraz rokowanie dla poszczególnych zębów. Dopiero wtedy może zaplanować oczyszczanie nad- i poddziąsłowe, instruktaż higieny, leczenie chirurgiczne lub inne procedury.

Pełna diagnostyka obejmuje przede wszystkim wywiad, badanie dziąseł, pomiar kieszonek, ocenę utraty przyczepu, ruchomości zębów i furkacji oraz zdjęcia rentgenowskie. Dzięki temu leczenie nie ogranicza się do usunięcia kamienia, lecz jest dopasowane do rzeczywistego stopnia uszkodzenia przyzębia.